बाँकेमा हात्तीपाइलेको उच्च जोखिम कम गर्नु सबैको दायित्व
(बाँकेमा शनिवारदेखि दोस्रो चरणको हात्ती पाइलेविरुद्धको औषधी अभियानको निर्धारित समय माघ २१, २२ र २३ गते सकिएकोछ । विभिन्न शंका, उपशंका वीच सम्पन्न अभियानमा कतिपयले औषधी खाए कतिले खाएनन् । तर, परिणाम निराशाजनक भने देखिएको छैन । छुटेकाहरुका लागि पनि खुवाउनका लागि माघ मसान्तसम्म स्वास्थ्य केन्द्रहरुमा स्वास्थ्यकर्मीहरु जुटीरहेका छन् । बाँकेमा अभियानको नेतृत्व लिनु भएका जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयका प्रमुख जीवनकुमार मल्ल त्यस्तो शंका गरिरहनु पर्ने कुनै कारण नै नभएको बताउनु हुन्छ । गत वर्षको शंका मेटाउन यस वर्ष लामो समयदेखि जनस्वास्थ्य कार्यालय र जनस्वास्थ्यकर्मीहरु लागि परे, घरदैलोमै पुगेर औषधी खान सर्वसाधारणलाई आग्रह गरिरहे । अपेीषत परिणाम भने हात पर्न नसके जस्तो लाग्छ । यसैको सेरोफेरोमा रहेर जिल्ला जनस्वास्थ्य प्रमुख मल्लसंग दैनिक नेपालगन्जका सम्पादक झलक गैरेले दैनिक नेपालगन्जका लागि गरेको र प्रकाशित कुराकानी जनस्वास्थ्यसंग सरोकार राख्ने समसामयिक र सान्दर्भिक विषय भएकोले सम्पादन गरी प्रकाशन गरिएकोछ । –जनमत सम्पादक)

-कसरी चल्दैछ हात्तीपाइले विरुद्धको अभियान ?
बाँकेलाई हात्तीपाइले विरुद्धको अभियानमा विभाग समेतले उच्च प्राथमिकतामा राखेर हेरेकाले सबै खालका समस्या न्यूनिकरण गर्दै व्यापक ढंगले जनपरिचालन गरिएको छ । प्रारम्भमा सबै स्वास्थ्य केन्द्रका इन्चार्जहरु, ग्रामीण स्वास्थ्य कार्यकता, स्वयंसेविकाहरु लगायत २२ सय २५ जनालाई यसबारेमा विस्तृत जानकारी दिइयो । त्यससंगै सञ्चारकर्मी अन्य स्वास्थ्यकर्मी, दलका नेता, धार्मिक अगुवा, शिक्षक लगायत सबैलाई अभियानबारे प्रशिक्षित गरेर रोगबारे जानकारी दिने काम भएको छ ।

-यति ठूलो तयारी किन गर्नु परेको हो ?
वास्तवमा व्यापक जनसहभागिता बिना यो अभियानको सफलता सम्भव छैन । त्यसमा पनि गत वर्षको असमझदारी सिर्जना भएको कारण समग्र खोप अभियान नै प्रभाव पारेकाले वृहत् र व्यापक रुपमा यो जानकारी जरुरी थियो । अभियानमा जनसहभागिता वृद्धिका लागि आवश्यक सबै प्रयास र पहल गरिएको छ । यसरी सबै क्षेत्रलाई परिचालन गरेर यो अभियानलाई साँच्चिकै सबैको समान दायित्वका रुपमा बुझाउन पनि यसो गर्नु परेको हो । आफैमा यो अभियान विश्वव्यापी भएकाले जनसहभागिता जरुरी छ । 

-समस्या के छन् ?
त्यति धेरै समस्या छ जस्तो लाग्दैन, तर पनि गत वर्षका कारण अहिले पनि अभियानप्रति केही मात्रामा अविश्वास छ, त्यसकारणले पनि त्यो अविश्वासलाई चिरेर शंका निवारण गर्दै जानु जरुरी छ । यसैले तालिम, अन्तरक्रियाहरुमा सबै जस्तो अगुवाहरुलाई ल्याएर त्यसबारे स्पष्ट पारिएकाले समस्या कम हु“दै गएका छन् । अझै पनि आम जनसाधारणलाई सम्झाउने काम भइरहेको छ । समस्यै छैनन् भन्ने होइन, त्यसका बाबजुद अभियान सफल पार्ने चुनौतीमा सबै लागिपरेकाछौं ।

-अघिल्लो वर्ष किन जटिलता आएको रहेछ ?
बाँकेमा हात्ती पाइलेको संक्रमण दर उच्च छ र हरेक ५ जनामा एक जनामा हात्तीपाइलेको जिवाणु छ । त्यसले गर्दा औषधी खा“दा जिवाणु भएको व्यक्तिलाई प्रतिक्रिया दिन सक्छ । त्यसका लागि औषधी खाने तौर तरिका जान्न जरुरी छ । गत वर्ष त्यही तरिका नजान्दा कतिपयलाई औषधीको प्रतिक्रिया देखियो । तर, त्यसको निदानका लागि आवश्यक परामर्श दिन सकिएनछ । असर बारे बुझाउन कमी भएको पाइयो । चर्चामा आएजस्तो औषधीका कारण कसैको मृत्यु भएको थिएन । यो वर्ष त्यस्ता खालका समस्या आउन नदिन बेलैमा तयारी गरिसकेका छौं ।

-अभियान सफल हुनेमा कतिको विश्वस्त हुनुहुन्छ ?
हामी विश्वस्त छौं, प्रयास पनि सफल ढंगले अगाडी बढी रहेको छ ? सबै क्षेत्रबाट सकारात्मक प्रतिक्रिया आइरहेकाले हामीहरु पनि उत्साहित छौं । गत वर्षका ४ लाख ४२ हजार ४ सय ९२ व्यक्तिलाई नै यो वर्ष पनि मुख्य लक्ष्य बनाइएकोले पहिले जस्तो औषधीको प्रतिक्रिया पनि त्यति आउँदैन । रोग लागिसकेपछि उपचार सम्भव नभएकाले रोग लाग्नै नदिन यसरी अभियान चलाउनु परेको कुरा आम जनतामाझ पुग्न सक्यो भने लक्ष्य पूरा गर्न खासै गाह्रो छैन । पहिलो दिनको सहभागिताले पनि खासै निराशा देखाएको छैन । तर, तीन दिनको अभियानले यसको पूरा परिणाम भन्न सकिन्छ । समग्रमा अभियान सफल हुनेमा आशा गर्न सकिन्छ ।

-अभियानको मूल्याकन कस्तो छ ?
तुलनात्मक रुपमा अहिले पनि जनतासंग शंका निवारण गर्ने काम भई नै रहेको छ । बुथमा अपेक्षित जनसहभागिता नभए पनि घरदैलोमा पुगेका स्वास्थ्यकर्मीहरुले औषधी खुवाउने काम गरिनै रहनु भएकोछ र निराशाजनक भने छैन । यो वर्षको पहलकदमीका कारण आउने वर्ष अभियान पूर्ण रुपमा सफल हुने सम्भावना देखिएको छ । यो वर्ष पनि कस्तो स्थिति हुन्छ भन्ने अहिले नै भन्न नसकिए पनि अवस्था निराशाजनक छैन ।

-पत्रिका मार्फत् केही सन्देश ?
यो राष्ट्रिय मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय अभियान हो । विश्व स्वास्थ्य संगठनले नै यो अभियानको नेतृत्व गरिरहेको छ । बाँकेमा हात्तीपाइले रोगको जुन उच्च जोखिमको अवस्था छ, यस्तो अभियानमा सहभागी नभएसम्म अवस्था कम हुँदैन, यो उत्तम अवसर पनि हो । एक दुई जना मान्छे मात्रै पनि छुटे पनि अभियानमा बाधा पु¥याउँछ । बाँके जिल्लामा अहिलेसम्म औषधीले नकारात्मक प्रभाव पारेको अवस्था पनि छैन । बाँके जिल्लाबासीलाई ढुक्कसंग अभियानमा सहभागी भई औषधी सेवन गरेर आफ्नो जीवन सुरक्षित राख्न विनम्रतापूर्वक अपिल गर्न चाहन्छु ।           ०००